Xây dựng chiến lược giao dịch

CHIẾN LƯỢC GIAO DỊCH VÀ 2 HƯƠNG VỊ?

Bạn có thể sử dụng chủ yếu 2 phương pháp chính trong việc phát triển 1 hệ thống giao dịch: Model-Based (tức là dựa trên mô hình) và Data-mining (tức là phương pháp đào dữ liệu).

Hệ thống Model-based bắt đầu với mô hình của 1 thị trường không hiệu quả, hay còn gọi là Market Inefficiency –dựa trên tâm lý của trader, nền kinh tế, cấu trúc thị trường hoặc các yếu tố tác động tới giá khác. Sự không hiệu quả tạo nên sự  dị thường của đường cong giá (a price curve anomaly) hoặc các khuôn mẫu (pattern) chệch khỏi quy tắc bước ngẫu nhiên (random-walk) – khi có thể dự đoán dc, chúng được dùng cho các thuật toán để giao dịch. Một vài ví dụ về phương pháp giao dịch dựa trên mô hình bao gồm:
1. Giao dịch theo xu hướng (Trend-Following)
2. Giao dịch theo xu hướng đảo chiều về trung bình (Mean-Reversion)
3. 
Giao dịch theo chu kì giá (Price cycles)
4. 
Giao dịch theo phân cụm giá (Price Clusters)
5. Giao dịch theo chiến lược chênh lệnh giá thống kê (Statistical Arbitrage)
6. Giao dịch theo tính mùa vụ (Price Seasonality)

Vấn đề ở chỗ: 1 mô hình không phải là một thứ gì đó thực tế. Đó chỉ là một hình ảnh được đơn giản hóa. Người ta không thể chứng minh được là nó đúng, cũng chẳng thể chứng minh được ràng nó sai. Giá trị của nó chỉ có thể được xác định bởi ảnh hưởng của nó lên trên đường cong giá (Price Curve). Sự hữu ích của phương pháp này phụ thuộc vào tầm quan trọng (Significance) và sự ổn định của các dị thường trên đường cong giá trong dài hạn. Để quyết định một mô hình đúng hay sai, bạn cần có những thuật toán tốt để kiểm định. (Good test algorithms)

Hệ thống còn lại Pure data mining method tư duy theo lối ngược lại. Tức là nó nhìn vào khuôn mẫu của các đường cong về giá và cố gắng tạo nên 1 thuật toán để fit với chính khuôn mẫu đó. 1 giả thiết được đặt ra lúc này, đó là lịch sử sẽ lặp lại trong tương lai.Điều này cho phép chúng ta tạo nên một hệ thống giao dịch, thông thường, với các công cụ và phần mềm về máy học (Machine-learning software and tool).
Một trong số những phương pháp phổ biến nhất ở dạng này bao gồm:
1. P
hương pháp thử và sai trong phân tích kĩ thuật (Trial-and-Error Method)
2. 
Các mô hình nến trong kĩ thuật (Candle patterns)
3. 
Hồi quy (regression)
4. 
Tự tương quan (autocorrelation)
5.
 Thuật toán phân cụm K-means (K-means clustering)
6. 
Mạng lưới Neuron(Neural networks)
7. 
Phương pháp máy vec-tơ hỗ trợ (Support Vector Machine)
8. 
Mô hình cây quyết định (Decision tree)

Ích lợi của phương pháp đào dữ liệu là gì, đó là bạn không cần phải quá quan tâm đến các giả thuyết về thị trường (Market Hypotheses). Bất lợi ở chỗ, những phương pháp trên thường đưa ra rất nhiều các khuôn mẫu mang tính chất ngẫu nhiên, và tất yếu là tạo nên rất nhiều những chiến lược vô giá trị. Phương pháp đào dữ liệu gần như là 1 cách tiếp cận mù (blind approach), phân biệt giữa những khuôn mẫu thật – tạo ra bởi sự thiếu hiệu quả của thị trường, và những khuôn mẫu ngẫu nhiên là 1 nhiệm vụ thử thách. Ngay cả những phương pháp phức tạp tinh vi nhất thông thường cũng không thể loại bỏ tất cả các yếu tố sai lệch. Không có nhiều hệ thống giao dịch thành công được tạo nên từ phương pháp đào dữ liệu trong những năm trở lại đây.

BẠN CÓ THÔNG MINH HƠN THỊ TRƯỜNG?

Lẽ dĩ nhiên, không có hệ thống giao dịch nào hoạt động nếu như sự không hiệu quả của thị trường không tồn tại. Và hệ thống đó cũng không thể hoạt động ngay cả khi tồn tại 1 thị trường không hiệu quả bởi những tay chơi được trang bị tốt hơn đã làm điều đó trước mất rồi. Trong phần đầu của series này, tôi nhìn vào khả năng giao dịch tốt hơn đa số những người tham gia thị trường, điều kiện tiên quyết của 1 chiến lược giao dịch thành công.

Trong kinh tế học hiện đại, có 3 giả thiết về thị trường mà trong chúng ta vô cùng quen thuộc:

Giả thiết 1: Thị trường hiệu quả (The markets are efficient) – Giá cả đi theo những sự kiện thực, giả dụ như công bố kết quả kinh doanh, và phản ánh giá trị thực của tài sản. Tất cả những tay giao dịch (trader) trên thị trường đều được cung cấp thông tin, họ hành động duy lý và hành động ngay tức thời. Đường cong giá hầu như là đường cong ngẫu nhiên và tất nhiên không thể dùng đường cong này để dự đoán giá cả trong tương lai. Các hệ thống giao dịch gần như không hoạt động, hoặc nếu có tạo được alpha, đó cũng chỉ là may mắn.

Giả thiết 2: Thị trường không hiệu quả, nhưng không dành cho những tay giao dịch nhỏ lẻ (The markets are not efficient, but their inefficiencies are of no value). Chỉ những công ty giao dịch lớn, các quỹ đầu cơ phòng hộ, các công ty quản lý tài sản mới có thể khai thác thành công, bởi họ có nguồn vốn dồi dạo, hệ thống máy tính đắt tiền và những chuyên viên phân tích kì cựu, và hơn hết họ có những tay quant thông minh hơn cả bạn và tôi :). Lúc này, những tay giao dịch nhỏ lẻ sẽ trở thành miếng mồi béo bở.

Giả thiết 3: Một thị trường thiếu hiệu qua và là cơ hội cho tất cả mọi người để khai thác (Enough market inefficiencies are free for you to exploit). Ngay cả những định chế lớn với nguồn lực dồi dào cũng gặp khó khăn trong việc khai thác sự thiếu hiệu quả của thị trường.

Không nhiều người trong chúng ta tin vào giả thiết 1. Có thể dễ dàng lên mạng, search 1 mã cổ phiếu,  và chứng minh đường cong giá của nó không hề theo nguyên tắc của 1 bước ngẫu nhiên. Bạn có thể tham khảo bài báo này (http://www.turingfinance.com/hacking-the-random-walk-hypothesis/) để hiểu rõ hơn. Và cuối cùng, giá của tài sản khác xa giá trị thực của nó. Có rất nhiều giai thoại nhưng sự thật, việc tìm ra khuôn mẫu giá để có thể khai thác là hoàn toàn có thể. Thị trường phản ứng rất nhanh trước những thông tin chỉ ra phương hướng 1 cách chính xác. Tuy nhiên, khi thông tin trở nên tinh tế hơn, yêu cầu một chút logic và giải thích, thị trường lại phản ứng chậm chạp, hoặc không phản ứng chút nào. Và dưới đây là phân tích cụ thể về trường hợp đồng Franc của Thụy Sỹ – đồng tiền của một trong những quốc gia phát triển nhất trên thế giới, cho chúng ta thấy rằng thị trường luôn thiếu hiệu quả

THE SWISS FRANC CASE:

Vào tháng 9 năm 2011, ngân hàng Quốc Gia Thụy Sỹ (SNB) công bố mức giá trần đối với Đồng CHF. Mục đích là để bảo vệ ngành du lịch và công nghiệp xuất khẩu. Cụ thể hơn, đồng CHF được đặt mức trần ở mức giá 1.20 CHF ăn 1 EUR (EUR/CHF = 1.20), và ngân hàng Quốc Gia Thụy Sỹ thể rằng sẽ bảo vệ đồng CHF trước bất kì kẻ thù nào. Lưu ý là cặp EUR/CHF bị niêm yết theo kiểu indirect, tức là khi cặp này giảm, đồng CHF mạnh lên. Ý định của SNB là không cho cặp này giảm, bảo vệ đồng CHF không bị overvalued ( lý thuyết kinh tế là khi đồng tiền tăng giá, nó ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa)

Việc đặt ra giá trần của 1 đồng tiền là việc hiếm thấy và tạo nên 1 thị trường thiếu hiệu quả. Nó có thể được khai thác ngay lập tức ra 1 mức tỷ suất lợi nhuận cao, gần như là phi rủi ro (cách thức khai thác sẽ được trình bày ở bên dưới). Thông thường, về mặt lý thuyết tài chính, mọi người đều trông đợi 1 phản ứng mãnh liệt của thị trường trước thông tin này, tuy nhiên, phản ứng này thực tế lại diễn ra vô cùng chậm.

Hầu hết các công ty giao dịch (trading firms) ở Mỹ hiểu được Thụy Sỹ là 1 miếng pho mát béo bở cho họ. Tuy nhiên, họ đã không hề nhận ra một chút nào về mức giá trần của đồng Thụy Sỹ, hoặc là họ đã quên không lắp cho những văn phòng chi nhánh ở Châu Âu những công nghê liên lạc hiện đại.

Mãi cho tới tháng 1 năm 2012, phần lớn người tham gia thị trường mới biết đến ý tưởng này, tuy nhiên vẫn không có 1 hệ thống giao dịch nào được thiết lập. Thay vào đó, họ bắt đầu mua 1 cái điên cuồng đồng CHF để tạo áp lực lên cặp tiền tệ EUR/CHF.

1

1 ý tưởng rõ ràng là khi có một giới hạn về mức giá, chắc chắn sẽ có rủi ro trong việc phá vỡ giới hạn đó. Rất nhiều nỗ lực, sự kiên nhẫn và tiền đã được đặt vào trong trò cá cược này. Bắt đầu từ tháng 5 năm 2012, cặp EUR/CHF đã được cố định ở mức giá 1.20. Trong năm 2012, ngân hàng Quốc Gia Thụy Sỹ đã tạo nên bức tường trị giá 200 tỷ đô la nhằm bảo vệ mức giá trần cho đồng tiền của mình. Những ai có ý định tấn công CHF đều không thành. Đồng CHF được điều chỉnh sao cho nó không vượt quá mức trần cho phép. Vì tỷ giá ở đây được quote theo hướng indirect, từ là 1.20 CHF ăn 1 EUR, khi tỉ giá giảm tức là đồng CHF mạnh lên tương đối so với đồng EUR. Dễ dàng nhận thấy mức giá của CHF chỉ có thể yếu đi, tức là tỉ giá EURCHF quoted bên dưới chỉ có thể tăng lên chứ không thể giảm.

2

Vào tháng 1 năm 2013, những hackers đầu tiên đã bắt đầu khai thác sự thiếu hiệu quả của thị trường bằng một phương pháp, gọi là GRID TRADER. Đây chính là 1 cỗ máy in tiền thực sự

THUẬT TOÁN CHO CHIẾC MÁY IN TIỀN:

GRID TRADER thực ra là 1 hệ thống vô cùng đơn giản. Nó đặt lệnh chờ, cả mua và bán ở 2 đầu của giá hiện tại, với giá mục tiêu ở cao hơn hoặc thấp hơn mức giá đặt lệnh đúng bằng khoảng cách của lệnh chờ tới giá hiện tại.

Nói thế này cho dễ hiểu, giả sử mức giá hiện tại là 1.20. Grid line trong trading system của tôi là 0.05. Hệ thống đặt 1 lệnh chờ mua ở mức giá 1.205 và 1 lệnh chờ bán ở mức 1.195. Giả sử giá tăng lên 1.205, lệnh chờ của tôi được khớp, tôi đang ở vị thế long position ở mức giá 1.205. Sau đó, với grid line là 0.05, hệ thống đặt tiếp 1 lệnh chờ mua nữa ở mức giá 1.21 và 1 lệnh chờ bán ở mức giá 1.20. Hệ thống cứ như vậy lặp lại mỗi khi giá của tôi bứt qua được ngưỡng Grid line là + hoặc – 0.05 điểm. Giả sử giá tăng lên từ 1.205 tới 1.21, lệnh mua ở giá 1.205 được chốt lời và closed, hệ thống lại đưa tôi vào 1 long position mới với giá là 1.21, grid line lúc này tạo nên 2 ngưỡng 1.215 và 1.205

Những tay giao dịch sử dụng phương pháp GRID TRADER này thường áp dụng thêm một hệ thống phòng hộ ảo, tức là khi giá bứt lên phía trên hoặc phía dưới, lệnh đặt ở phía ngược lại sẽ tự động đóng lại. Giả sử khi giá bứt lên từ 1.20 tới 1.205, lệnh chờ bán ở mức giá 1.195 được đóng lại. Tuy nhiên hệ thống như vậy sẽ khiến bạn bị lỗ khi giá di chuyển ngược với phán đoán của bạn. Phán đoán ở đây được đưa ra tức là EURCHF sẽ chỉ có thể tăng mà không giảm do có cap rate ở phía bên dưới.

Đây là hệ thống được viết trên ngôn ngữ dưới đây là đoạn code rất ngắn gọn được viết bằng ngôn ngữ C++ và được execute ở Metatrader 4  (nguồn Zorro Script). Ở đây anh ta sử dụng hàm IF điều kiện với long và short cho open trades và close trades, grid anh ta đặt là bội số của 20 Pip tùy vào từng trường hợp nhất định.3.png
Hệ thống giao dịch GRID TRADER thuộc loại Model-Based System. Nó đặt ra giả thiết rằng sẽ có những lực thị trường giữ giá giao động trong một biên độ nhất định. Cap Rate không cho phép đồng CHF tăng giá, tức là cho cặp EURCHF giảm giá (indirect quote), nhưng chính cap rate cũng không cho phép cặp EURCHF tăng lên quá nhanh ảnh hưởng tới các hoạt động chính của nền kinh tế. Bởi vậy, thông qua hệ thống ngân hàng, SNB phải mua lại đồng CHF để bảo vệ mức cap rate không đi quá xa mức 1.20. Mô hình toán học của GRID TRADER dựa trên lý thuyết về bước ngẫu nhiên (random walk) cùng với 1 số biến số trượt (trong kinh tế lượng chuỗi thời gian gọi là drift term) khiến cặp EURCHF giao động giảm. Nhân tố chính trong GRID TRADER chính là ràng buộc grid kết hợp với ràng buộc cap rate không thấp hơn mức 1.20, tức là khi giá bứt qua ngưỡng Grid tính toán, long position mới có thể close và 1 long position ở mức giá cao hơn được Open. Gần như rủi ro khi viết ra thuật toán với 2 ràng buộc này là 0% trừ khi bạn sử dụng cơ chế phòng hộ ảo, xóa lệnh short khi lệnh long khớp ở mức giá tăng.

Dưới đây là đường P&L của chiến lược GRID TRADER, được tác giả của Blog financial-hacker backtest trong cả năm 2013. Trong khoảng thời gian từ tháng 1 và tháng 5, giá dao động mạnh với biên độ cao hơn, mức drawdown (drawdown là mức giảm tối đa kể từ đỉnh gần nhất) là tương đối lớn, tuy nhiên chỉ cần giữ đủ tiền để không bị cháy tài khoản, mức lợi nhuận trong cả năm là 130%, sharpe ratio là 1.7 với 0% rủi ro, một con số gần như không tưởng.

Hệ thống GRID TRADER được phổ biến trong năm 2013, ngày càng nhiều các tay giao dịch nhỏ lẻ và cả tổ chức tham gia vào trò chơi này. 3 năm sau, sự biến động của cặp EURCHF giảm, và tới cuối tháng 1 năm 2015, gần như cặp EURCHF chỉ giao động quanh ngưỡng 1.20

4
Vào ngày 15 tháng 1 năm 2015, SNB hủy bỏ chương trình cap rate,  lúc này, ảnh hưởng của thông báo không như lúc nó được đưa ra lần đầu trong thị trường, chỉ trong tích tắc, cặp EURCHF giảm xuống mức 1.00 chỉ trong vài phút.

BÀI HỌC RÚT RA:

Thị trường tài chính phản ứng rất nhanh với những thông tin chỉ rõ hướng đi của giá

Với những thông tin đòi hỏi sự giải thích 1 cách tinh tế, thị trường phản ứng rất chậm chạp

Hệ thống giao dịch luôn có 1 tuổi đời ngắn hạn, GRID TRADER chỉ tồn tại được trong khoảng thời gian là 2 năm với profit % giảm nhanh trong năm 2014.